Mannen met chronische aandoeningen hebben relatief vaak te maken met hormonale veranderingen. Denk aan diabetes, nierziekten, chronische longziekten en inflammatoire darmaandoeningen, zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa.

Bij sommige mannen ontstaat hierdoor een testosterontekort. Dit kan bijdragen aan vermoeidheid, verlies van spiermassa, verminderd libido en een afname van de algemene lichamelijke conditie.

Maar wanneer is testosterontherapie in deze gevallen zinvol?

Waarom kunnen chronische aandoeningen testosteron beïnvloeden?

Een chronische ziekte kan verschillende effecten hebben op de hormonale balans.

Langdurige ontstekingen, veranderingen in lichaamsgewicht, ondervoeding, medicatie en een verminderde algemene gezondheid kunnen de werking van de hormonale as beïnvloeden.

Bijvoorbeeld:

• Diabetes type 2: overgewicht en metabole veranderingen kunnen samenhangen met lagere testosteronwaarden.
• Chronische nierziekte: veranderingen in de hormonale aansturing en algemene gezondheid kunnen bijdragen aan hypogonadisme.
• COPD: chronische ontsteking, ondervoeding en lichamelijke inactiviteit kunnen invloed hebben op de testosteronproductie.
• Inflammatoire darmziekten: langdurige ontstekingen en voedingsproblemen kunnen de hormonale functie beïnvloeden.

Kan TRT helpen?

Wanneer een man daadwerkelijk een laag testosterongehalte heeft, kan TRT worden overwogen op basis van zijn klachten, bloedwaarden en medische voorgeschiedenis.

Bij mannen met een testosterontekort kan behandeling bijvoorbeeld bijdragen aan verbetering van seksueel verlangen en lichaamssamenstelling.

Het is echter belangrijk om een onderscheid te maken tussen het behandelen van hypogonadisme en het behandelen van de chronische aandoening zelf.

Er is onvoldoende bewijs om TRT standaard in te zetten om diabetes te behandelen, de nierfunctie te verbeteren, COPD te genezen of de activiteit van inflammatoire darmziekten te verminderen. In gevallen van chronische ziekte, waarbij verbetering van de aandoening zeer waarschijnlijk niet meer mogelijk is, kan testosterontherapie overwogen worden om klachten van een lager testosterongehalte te verbeteren.

Welke aandachtspunten zijn er?

Bij chronische aandoeningen is een individuele risicoafweging noodzakelijk. Er moet worden gekeken naar de ernst en stabiliteit van de aandoening, medicatie, cardiovasculaire gezondheid en eventuele contra-indicaties.

Heb je een chronische aandoening en ervaar je klachten die mogelijk samenhangen met een testosterontekort? Dan kan onderzoek helpen om vast te stellen of er sprake is van een testosterontekort en of TRT een passende behandeling kan zijn.

Meer informatie lees je in het hoofdartikel over testosteron replacement therapy.

Wetenschappelijke bronnen

1. Corona G. et al. European Academy of Andrology guidelines on investigation, treatment and monitoring of functional hypogonadism in males (2020).
2. Adult- and late-onset male hypogonadism: SIAMS and SIE clinical practice guidelines (2022).

Over de auteur: Emile Veenstra

Ik ben Emile Veenstra, opgeleid als arts en gepromoveerd aan de Rijksuniversiteit Groningen. Als arts heb ik ruime ervaring en kennis over alles wat met mannelijke hormonen te maken heeft.

Eerder in mijn leven zat ik met vragen over mijn testosterongehalte en was het een uitdaging om een arts te vinden met zowel de kennis als de bereidheid om mij hierin te begeleiden. Vanuit die persoonlijke ervaring bied ik nu, als arts, de medische ondersteuning die ik destijds zelf heb gemist.

Mijn doel is het bevorderen van verantwoord gebruik van mannelijke hormonen. Ik bied een toegankelijke plek voor vragen over testosteron, zonder oordeel. Mijn consulten verlopen digitaal.

Lees meer over mij →